تشکیل شرکتهای دانش بنیان در قالب شرکتهای تجاری و موسسات غیر تجاری


تشکیل شرکتهای دانش بنیان در قالب شرکتهای تجاری و موسسات غیر تجاری
بر اساس ماده 1 قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانش بنیان: «شرکت یا موسسه ی دانش بنیان؛ شرکت یا موسسه ی خصوصی یا تعاونی است...» بنابراین شرکتهای دانش بنیان محدودیتی از لحاظ ظاهر قانونی در تشکیل بر اساس قالبهای تجاری و غیر تجاری ندارند و در هیچ یک از مواد آیین نامه های مربوط به این شرکتها نیز منعی به چشم نمیخورد و با قید کلمه ی «موسسه»، که اغلب برای شرکتهای غیر تجاری به کار میرود دامنه ی این قابلیت را گسترده نموده است. لکن قواعد مندرج در قانون تجارت و لایحه ی اصلاحی سال 1347 ممکن است محدودیتهایی را به وجود آورده باشد.  از آنجا که قانون تجارت ایران دارای قدمت زیادی است و از زمان تصویب آن تحولات گوناگون و زیادی در عرصه ی تجارت صورت گرفته است که این قانون پاسخگوی آن نمیباشد و نیز امروزه اقتصاد جهانی را شخصیتهای حقوقی در دست دارند، شایسته است که مقرراتی وضع شود که بتوان به تجمیع سرمایه های موجود در جامعه پرداخت تا از این طریق به رشد و شکوفایی هرچه بیشتر اقتصادی، صنعتی و فرهنگی رسید. به همین دلیل اصلاح قوانین مربوطه امری ناگزیر تلقی میشود.
در واقع شرکتهای تجاری شکل تحول یافته ی مالکیت مشاعی شرکاست. بدین ترتیب مالکیت از شرکا، نسبت به آورده ی خود سلب و به مالکیت شخصیت فرضی شرکت در می آید. در ادبیات حقوقی کشورمان شرکت فاقد شخصیت حقوقی را شرکت مدنی و شرکت دارای شخصیت حقوقی را شرکت تجاری مینامند. اما آنچه مشخص است این تعریف به دلیل گستردگی مفهوم شخصیت حقوقی گمراه کننده میباشد. شرکت تجاری را توافق دو یا چند شخص و استمرار اعتباری آن به منظور سرمایه گذاری در یک یا چند فعالیت تجاری، به قصد گذشتن از مالکیت خصوصی خود نسبت به آورده های خویش و استفاده از شخصیت حقوقی اعطایی قانونگذار و تقسیم منافع احتمالی بین خود میدانند. جوهر تمامی اشکال متنوع مشارکتها احساس نیاز بیشتر به قدرت و توانایی بیشتر اقتصادی است. ورود مسائل جدید در حوزه ی تجارت جهانی به خصوص حقوق شرکتها (به عنوان بازیگران اصلی عرصه ی تجارت جهانی) میتوان گفت قانون تجارت به بن بست رسیده است. موضوعات جدید در قانون تجارت یا مورد اشاره قرار نگرفته اند و یا باید به تکلف افتاد و با دشواری به توجیه پرداخت. امروزه بخصوص با توجه به اهمیت بسیار زیاد اموال فکری، در حوزه ی تجارت و تسخیر بازارهای داخلی و بین المللی کشورها، قانون تجارت را از همیشه ناتوانتر و سالخورده تر نشان میدهد. 
در کنار شرکتها که که به کار تجارت اشتغال دارند قانونگذار نهاد حقوقی خاصی را که دارای شخصیت حقوقی میباشد، جهت انجام اموری که جنبه غیر تجاری دارد از قبیل کارهای علمی یا ادبی یا امور خیریه و خدماتی پیش بینی نموده است. ماده 1 آیین نامه اصلاحی ثبت تشکیلات و موسسات غیر تجاری، موسسه غیر تجاری را چنین تعریف نموده است: مقصود از تشکیلات و موسسات غیر تجاری مذکور در ماده 584 قانون تجارت کلیه تشکیلات و موسساتی است که برای مقاصد غیر تجاری از قبیل امور علمی یا امور خیریه و امثال آن تشکیل میشود اعم از آنکه موسسین و تشکیل دهندگان قصد انتفاع داشته یا نداشته باشند.
موسسات تجاری به دو قسمت تقسیم میشوند:
الف- موسساتی که مقصود از تشکیل آنها جلب منافع و تقسیم آن بین اعضای خود نباشد. این گونه موسسات اصطلاحا موسسات غیر انتفاعی نامیده میشوند. کلیه فعالیتهای اجتماعی از قبیل انجمن های اسلامی و تخصصی و علمی خاص و احزاب و دستجات سیاسی و موسسین آن، هنگامی که درخواست ثبت مینمایند، توسط اداره ثبت شرکتها مراتب از اداره کل اطلاعات نیروی انتظامی استعلام میشود و پس از وصول پاسخ مثبت نسبت یه ثبت اقدام میگردد.
ب- موسساتی که مقصود از تشکیل آن ممکن است جلب منافع مادی و تقسیم منافع مزبور بین اعضای خود یا غیر باشد. اینگونه موسسات، موسسات غیر تجاری نامیده میشوند. بنابراین فعالیتهایی از قبیل آموزشگاههای علمی و فنی و کلاسهای زبان و مدارس غیر انتفاعی و موسسات گاز رسانی یا ارائه خدمات شهری مانند نظافت و فضای سبز و موارد دیگر در زمینه های فوق در قالب موسسات غیر تجاری متصور میباشد و موسسین باید پس از به ثبت رساندن موسسه نسبت به اخذ مجوز فعالیت اقدام نمایند.