دارایی و جنبه تجارتی شرکتهای سهامی


در کلیه شرکتها دارایی شرکت از دارایی شرکا مجزا است. در شرکتهای سهامی دارایی شرکت اهمیت مخصوص دارد و شرکا مسئولیتی در مقایب تعهدات شرکت به جز سرمایه ای که پرداخته اند ندارند و طلبکاران شرکت غیر از آن وثیقه ای ندارند. سرمایه شرکت بعد از پرداخت جزء دارایی شرکت محسوب میشود و در مدت حیات شرکت ممکن است افزایش یا تقلیل یابد. حصه شرکا در شرکتهای سهامی به صورت سهم میباشد و ممکن است مبلغ آن تماما یا قسمتی از آن پرداخت شده باشد. ولی به هر حال طبق قانون تجارت ایران مبلغ سهم تماما باید تعهد شده باشد و در صورتی که شرکت ضرر کند، طلبکاران میتوانند از سهام پرداخت بقیه مبلغ تعهدی سهام را تقاضا کنند. در بعضی کشورها برای شرکتهای سهامی شرمایه مجاز پیش بینی شده است. یعنی موسسان شرکت پیش بینی میکنند که سرمایه شرکت ممکن است تا حدود مبلغ معینی باشد. ولی در موقع تاسیس فقط برای قسمتی از سرمایه که سرمایه پرداخت شده نامیده میشود، سهم صادر میکنند و بعدها در صورت لزوم بقیه سهام را منتشر میکنند. به این ترتیب شرکتی که با سرمایه مجاز ده میلیون ریال تشکیل شده است، در بدو امر فقط پنچ میلیون ریال سهم منتشر میکند و بعدها در صورت لزوم قسمتی یا تمام بقیه پنج میلیون ریال را از طریق انتشار سهام جدید تامین میکند. این طریقه در قانون تجارت ایران پیش بینی نشده و سهامداران موظفند در موقع تاسیس شرکت مبلغ کل سرمایه شرکت را تعهد کنند. 
سهامداران شرکت ممکن است اشخاص طبیعی یا اشخاص حقوقی باشند. بنابراین شرکتها میتوانند به نوبه خود سهامدار شرکتهای دیگر گردند. این موضوع یعنی مشارکت شرکتی در شرکت دیگر باعث سوءاستفاده های زیادی شده و شرکتهایی با سرمایه های غیرواقعی تشکیل شده اند. مثلا وقتی شرکتی با سرمایه ده میلیون ریال تشکیل شود و این شرکت سرمایه خود را برای تشکیل شرکتی دیگر به کار ببرد، یک سرمایه در دو شرکت به کار رفته است. به این جهت در بعضی از کشورها مقرراتی برای مشارکت شرکتها در شرکتهای دیگر پیش بینی کرده اند تا تمام سرمایه شرکت دوباره در شرکت دیگر به کار گرفته نشود. اغلب شرکتهای بزرگ برای تسهیل کار و انجام اموری که مربوط به شرکت است، شرکتهای فرعی تشکیل میدهند و نامهای شرکت مادر و دختر اصطلاح شده است. اینگونه شرکتهای فرعی گرچه از لحاظ اقتصادی تابع شرکت اصلی میباشند، ولی از لحاظ حقوقی کاملا مستقل و مجزی میباشند. اغلب قوانین برای جلوگیری از سوءاستفاده مدیران شرکتها که با تاسیس شرکتهای فرعی و در دست داشتن اداره آنها امتیازاتی برای خود قائل میشوند، مقرراتی پبش بینی کرده اند.
اغلب قوانین شرکتهای سهامی را شرکت تجاری میشناسند و کلیه عملیات آن را تابع قانون تجارت میدانند. مثلا به موجب قانون اول اوت 1893 فرانسه کلیه شرکتهای سهامی و شرکتهای مختلط سهامی بدون در نظر گرفتن موضوع آنها تجارتی محسوب میشوند. در قانون تجارت ایران تصریحی در این مورد وجود ندارد، ولی ماده 21 قانون تجارت مقرر میدارد که شرکت سهامی شرکتی است که برای امور تجارتی تشکیل میشود. بنابراین، میتوان چنین استدلال کرد که شرکت سهامی را نمیتوان برای امور غیر تجارتی تشکیل داد. ولی باید در نظر داشت که این عبارت را قانون تجارت ایران برای شرکتهای با مسئولیت محدود، تضامنی، مختلط غیر سهامی و نسبی نیز به کار برده است.