شرکتهای دانش بنیان؛ شرکتهای مختلط


این نوع شرکتها معمولا از دو دسته از اشخاص تشکیل میشوند: دسته ی اول کسانی هستند که سرمایه دارند و قصد سرمایه گذاری دارند و دسته ی دوم اشخاص فاقد سرمایه که توانایی کار و کسب سود را دارند. بدین ترتیب دسته ی اول دارای مسئولیت محدود و دسته ی دوم شرکا دارای مسئولیت تضامنی میباشند. این شرکتها به دو نوع سهامی و غیر سهامی تقسیم میگردند. شرکتهای مختلط اگرچه بخش هرچند محدود از قانون تجارت را به خود اختصاص داده اند، لکن به جهات چندی امروزه در نظام حقوقی ایران از جایگاه قابل اعتنایی برخوردار نیستند. عوامل چنین امری متعد است که به  بخشی از آنها اشاره میگردد: اول آنکه؛ مطابق آمار ارائه شده از سوی اداره ثبت شرکتها بخش بسیار ناچیزی از شمار شرکتهای ثبت شده را شکل میدهند. شایان توجه آنکه در سه دهه اخیر تقریبا هیچ نشانی از ثبت شرکت مختلط در دفاتر اداره ثبت شرکتها به چشم نمیخورد. این امر نشان دهنده ی نبود گرایش از سوی سرمایه گذاران به ساختار دوگانه و پیچیده ی فعالیت و اداره شرکتهای مختلط است. دومین علت به این حقیقت بازمیگردد که شرکتهای مختلط هر دو گروه از شرکتهای سرمایه و اشخاص را نمایندگی میکنند. بدین معنی که دو شرکت مختلط سهامی و مختلط غیر سهامی در برگیرنده همه ویژگی های شرکتهای تضامنی، سهامی و با مسئولیت محدودند. شرکتهای مختلط یا شرکتهای ترکیبی بدان جهت به عنوان مختلط شناخته میشوند که در دسته بندی شرکای شرکت اختلاط و دوگانگی وجود دارد و مبنای چنین تفاوتی در میزان مسئولیت شرکا نهفته است. به عبارت دیگر در شرکتهای مختلط شرکا همیشه به دو گروه یعنی: یک گروه شرکای ضامن دارای مسئولیت نامحدود و تضامنی همانند مسئولیت شرکای تضامنی و گروه دیگر تحت عنوان شرکای سهامدار یا شرکای مسئولیت محدود که مسئولیت آنها تنها به میزان سرمایه ایشان در شرکت است، دسته بندی میگردد. 
شرکتهای مختلط در قانون تجارت به دو گونه شرکت مختلط سهامی و غیر سهامی تقسیم میگردد. وجود تفاوت دو شرکت در برابر مشترکات آنها چندان به چشم نمی آید، . چهره ی ممیز محوری این دو شرکت همان وجه افتراق شرکتهای سهامی و با مسئولیت محدود است. با ملاحظه مقررات مربوط به تعریف دو شرکت مزبور میتوان به بخشی از ویژگی های آنها پی برد. ماده 141 قانون تجارت شرکت مختلط غیر سهامی را اینگونه تعریف مینماید: شرکت مختلط غیر سهامی شرکتی است که برای امور تجارتی تحت اسم مخصوصی بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود بدون انتشار سهام تشکیل میشود.شرکت ضامن مسئول کیله قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود. شریک با مسئولیت محدود کس است که مسئولیت او فقط تا میزان سرمایه است که در شرکت گذارده. در اسم شرکت باید عبارت مختلط و لااقل اسم یکی از شرکا ضامن قید شود. در حالی که شرکت مختلط سهامی در ماده 162 قانون به شرح زیر تعریف گردیده است: شرکت مختلط سهامی شرکتی است که تحت اسم مخصوصی بین یک عده شرکای سهامی و یک یا چند نفر شریک ضامن تشکیل میشود. نکته ی مهم درباره ی این شرکتها این میباشد که شرکتهای دانش بنیان تشکیل شده در این قالب دارای پیچیدگی های مزبور خواهند بود. ولی همانطور که ذکر شد اشخاص صاحب سرمایه و اشخاص صاحب فن میتوانند در این قالب فعالیت موفقی داشته باشند. هرچند این مهم در دیگر قالبها نیز فراهم میشود، بدون انکه مسئولیتها صرفا به اهل فن بار بشود . بنابراین و به دلیل نقایص و عدم کارکرد این شرکتها، تشکیل شرکتهای دانش بنیان در این قالب توصیه نمیشود. و در صورت تشکیل باید تمامی قواعد مربوط به آن رعایت گردد هرچند این شرکتها سرشار از ابهام میباشند و پیچیدگیهای موجود در آنها باعث شده است از اقبال اندکی برخوردار باشند.