علامت تجاری و نام تجارتی


با توجه به بند (ج) ماده 30 قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری، نام تجاری یعنی اسم یا عنوانی که معرف و مشخص کننده شخص حقیقی یا حقوقی باشد. همچنین همانطور که در ماده 47  قانون یاد شده آمده است، با رعایت قوانین و مقررات ثبت اجباری نام های تجاری، این قبیل نام ها حتی بدون ثبت، در برابر عمل خلاف قانون اشخاص ثالث حمایت می شوند. هرگونه استفاده از نام تجاری توسط اشخاص ثالث، به صورت نام تجاری یا علامت جمعی، یا هرگونه استفاده از آنها که عرفا باعث فریب عموم شود، غیر قانونی تلقی می شود. با توجه به تعریف نام تجاری، تفاوت آن با علائم تجاری کاملاً مشخص می گردد زیرا نام تجاری اسم بنگاه تجارتی یا فعالیت تجارتی است حال آنکه علامت تجاری محصولات و خدمات یک شرکت را از محصولات یا خدمات رقبا متمایز می کند. همچنین میان علامت تجارتی و نام تجاری از نظر هدف نیز تفاوت اساسی وجود دارد. هدف نام تجاری شناساندن بنگاه، مؤسسه یا فعالیت تجارتی است در حالیکه هدف علامت تجاری معرفی کالاها و خدمات خاص میباشد. البته علیرغم تفاوت فوق، ممکن است در برخی موارد، نام تجاری یک مؤسسه، علامت تجارتی آن نیز باشد و این دو عنوان با یکدیگر جمع شوند. همچنین یک مؤسسه تجارتی دارای یک نام تجارتی است در حالیکه ممکن است همین مؤسسه، دارای علائم تجارتی متعدد باشد و برای کالاهای مختلف خود از این علائم تجارتی استفاده کند.
با توجه به مراتب فوق بویژه تمایز بین علائم و نام های تجارتی، روشن است که این باور که با ثبت کسب و کار و نام تجارتی در اداره مربوط، نام آنها بعنوان یک علامت تجارتی بطور خودکار مورد حمایت قرار میگیرد، غلط میباشد زیرا همانطور که گفتیم نام تجاری یعنی نام کامل کسب و کار مانند شرکت بین المللی بلاک مارک یا شرکت فرآورده های لبنی کاله، هویت شرکت را معرفی می کند و در این نام، اغلب کلماتی چون «با مسئولیت محدود»، سهامی خاص یا نام های مشابه قید می شود که ماهیت قانونی شرکت را نشان میدهد. یک شرکت میتواند علائم تجاری مختلفی داشته باشد به عنوان مثال شرکت بلاک مارک لمیتد ممکن است یکی از محصولات خود را تحت عنوان رد مارک و دیگری را تحت عنوان بلاک مارک به بازار عرضه و به فروش برساند یا شرکت کاله که محصولات خود رادر قالب علائم متعدد به بازار عرضه میکند. شرکت ها همچنین ممکن است از علامت تجاری خود برای کلیه محصولاتشان، رشته خاصی از محصولات یا یک نوع محصول خاص استفاده کنند. برخی شرکت ها هم ممکن است از نام تجاری خود یا بخشی از آن به عنوان یک علامت تجاری استفاده کنند و در این صورت آن را به عنوان یک علامت تجارتی به ثبت برسانند مانند شرکت کاله که علامت کاله را نیز ثبت و تعداد زیادی از محصولات خود را در قالب این علامت به بازار عرضه می کند. نکته قابل ذکر در این قسمت این است که شرکت نمیتواند با ثبت نام تجاری، کالاها و محصولات خود را در قالب آن به بازار عرضه کند زیرا همانطور که گفتیم نام یا اسم تجاری صرفاً برای معرفی بنگاه و شرکت است که غالباً این نام در سربرگ ها و... کاربرد دارد و عرضه محصول به بازار در قالب این نام که از وظایف علائم تجاری است صحیح نمی باشد و محاکم باید در این خصوص حساسیت نشان دهند تا امکان هرگونه انحراف از بین برود. البته در نظام قبلی ثبت علامت که علاوه بر ثبت علامت سابقه استفاده مستمر نیز معتبر بود شرکت ها میتوانستند از نام تجاری خود به عنوان علامت نیز استفاده کنند و در واقع نام در اینجا میتواند عملا علامت نیز تلقی شود اما در نظام فعلی ثبت علامت که در چارچوب قانون سال 1386 صورت می گیرد باید بین علامت تجاری و نام تجارتی تفاوت اساسی گذاشت و حوزه کارکردی آنها را دقیقاً رعایت کرد تا بدین طریق اشخاص و بنگاه ها نتوانند از طریق نام تجاری که ثبت
آن نیز ضرورت ندارد و یا دارای تشریفات کمتری است در مقام مقابله و تعارض با علامت تجاری برآیند و کالاهای خود را در قالب نام تجاری به بازار عرضه نمایند که این اقدام بر خلاف اهداف نام و اسم تجاری است.
البته ثبت نام تجاری در قالب علامت بلا اشکال است و بنگاه میتواند نام تجاری خود را به عنوان علامت تجاری ثبت و در قالب آن کالاهای خود را به بازار عرضه کند.