اختراع و حق مؤلف


 همانطور که گفتیم اختراع به معنای فکر یا ایده مخترع است که در زمینه فناوری راه حل عملی برای یک مسئله خاص ارائه می کند. با توجه به تعریف فوق، تفاوت بین حق اختراع و حق مؤلف روشن میگردد، زیرا در حق مؤلف یا کپی رایت برخلاف اختراع، حمایت قانون متوجه شکل اثر است که نمود پیدا کرده است. به عبارت دیگر، در نظام حق مؤلف، افکار و ایده ها فی حد ذاته مورد حمایت نیستند، بلکه قالبی که ایده ها و افکار در آن ظرف مطرح می شوند مورد حمایت قرار میگیرند، در حالی که در حق اختراع، راه حل های جدید که در واقع ایده و فکر مخترع است تحت شرایطی مورد حمایت قرار میگیرد. علاوه بر تفاوت اساسی فوق، تفاوتهای دیگری به شرح زیر بین حق مؤلف و حق اختراع وجود دارد: 
۱- در نظام حق مؤلف، انحصار حقوق برای پدید آورنده به این صورت است که هیچ کس دیگری حق ندارد از اثری که او به وجود آورده بهره برداری کند یا به حقوق اخلاقی وی تجاوز کند. اما اگر دیگری به واسطه خلاقیت و فعالیت فکری خود اثری، ولو شبیه به اثر پدیدآورنده اول ایجاد کند، اثر دوم ناقض حقوق پدید آورنده اول محسوب نمی شود. در مقابل، انحصار حقوق برای مخترع به این شکل است که نه تنها بهره برداری از اختراع پدید آمده، منحصر به مخترع است، هیچ فرد دیگری هم حق ندارد اختراعی مشابه اختراع اول به وجود آورد. بنابراین انحصار حقوق برای مخترع کامل تر و شدیدتر است تا برای پدید اوردنده اثر ادبی و هنری. اثر اثباتی این تفاوت در این است که در نقض حق مؤلف پدید آورنده اثر اصیل اولاً باید اثبات کند که خوانده نسخه یا نسخی از اثر را در دسترس داشته ثانیاً: با توجه به ساختار و محتوای دو اثر، اثر دوم کپی اثر اول است و اثر دوم مخلوق کپی کردن اثر اول است نه تخیل و تلاش ذهنی خوانده. اما در نقض حق اختراع، لازم نیست مخترع ثابت کند طرف مقابل از کار او کپی برداری کرده است بلکه صرف تولید و عرضه محصولات مشابه اختراع ثبت شده، ولو نتیجه تلاش فکری خوانده باشد تخلف محسوب میشود. 
۲- شرط «نو» یا «جدید بودن» یکی از شرایط ماهوی برای ثبت اختراع است، در حالی که در حق مؤلف، همانطور که در شق (۱) توضیح داده شد، اصالت اثر کافی برای اعطای حقوق است. بدیهی است که بین جدید بودن و اصالت اثر تفاوت است، زیرا اصالت، دارای مفهوم شخصی است بدین معنی که آنچه شرط حمایت محسوب می شود این است که اثر مظهر شخصیت پدید آورنده باشد ولی تازگی آن از لحاظ موضوع لازم نیست، در حالی که ارزیابی نو بودن به طور نوعی صورت میگیرد، زیرا نداشتن معادل و همسان در گذشته تعریف میشود.
۳- در اختراع برای حفظ منافع عمومی، دوره حمایت کمتر از حق مؤلف است. 
۴- حمایت از اختراع تقریبا در همه کشورها نیازمند ثبت آن است در حالی که در اکثر کشورها حمایت از حق مؤلف نیازی به ثبت آن ندارد. 
۵- از حیث موضوعات مورد حمایت، بین حق مؤلف و حق اختراع تفاوت است. 
۶- مدت لازم برای ثبت اختراع در مقایسه با حق مؤلف طولانی تر است. 
۷- هزینه ثبت اختراع بیشتر از هزینه ثبت حق مؤلف است.